|
Tungutækni
er nýleg grein í örum vexti og
því eru sífellt að koma fram
ný og ný hugtök og
fyrirbæri innan greinarinnar.
Íðorðaforði hennar fer
því ört vaxandi, en þessu
fylgir jafnframt að ekki er komin festa á merkingu
og notkun allra íðorða í
greininni. Þetta á við um ensku, en
þróun greinarinnar fer
að langmestu leyti
fram á enskumælandi
málsvæðum. En vitaskuld á
þetta enn frekar við um íslensku. Fyrir
því eru tvær
ástæður. Annars vegar er greinin enn
nýrri hér en víðast
í grannlöndunum, og hins vegar láta
Íslendingar sér venjulega ekki nægja
að taka erlend íðorð upp
óbreytt eða lítillega
aðlöguð, heldur vilja smíða
ný orð af íslenskum efniviði.
Þó er orðið til talsvert af
íslenskum íðorðum. Mörg
þeirra er að finna í einhverju
eftirtalinna safna, sem gerð er nánari grein fyrir
hér á eftir:
Sumarið
2005 var unnið að samningu
íðorðasafns í
tungutækni. Eiríkur
Rögnvaldsson
hafði frumkvæði að verkinu og
stjórnaði því, en Valdís
Ólafsdóttir
vann verkið, sem var unnið fyrir fé sem
norræna tungutækniáætlunin
veitti íslensku upplýsingasetri í
tungutækni. Orðasafnið var opnað sem
hluti af Orðabanka
Íslenskrar málstöðvar
haustið 2005.
Fjölmörg
íðorð í tungutækni er
einnig að finna í Tölvuorðasafni,
en fjórða útgáfa
þess er aðgengileg á netinu.
Gerð
hefur verið skrá
með um 40
íðorðum
úr tungutækni
og skyldum greinum og samsvörunum þeirra
í 10 Evróputungumálum
(íslensku, ensku, dönsku, norsku, sænsku,
finnsku,
þýsku, hollensku, frönsku,
spænsku) og
alþjóðamálinu esperanto.
Þessa skrá er að finna
hér. Krækjur eru úr íslensku
orðunum í Orðabanka
Íslenskrar málstöðvar,
ef þar er að finna skýringar á
þeim.
Nú
er í smíðum
mun stærri skrá um orðaforða
tengdan
tungutækni á
Norðurlandamálunum. Þar er
ekki um eiginlega
íðorðaskrá
að
ræða, heldur skrá um orð og
orðasambönd
sem hugmyndin er að nýta sem lykilorð
við leit
í skjölum á mörgum
tungumálum.
Þessi skrá er komin frá vefsetrinu Language
Technology World og
lykilorðin notuð þar, en upphaflega eru
þau
byggð á efni og efnisflokkun bókarinnar Survey
of the State of the
Art in Human Language Technology,
sem gefin var út 1996 og
er nú væntanleg í nýrri
útgáfu. Þessi
skrá hefur
nú
verið þýdd á
íslensku.
Þýðinguna gerði Eiríkur
Rögnvaldsson,
en hefur þegið leiðbeiningar fjölda
annarra.
Áhersla skal lögð á að
hér er um
algera bráðabirgða- og
tilraunaþýðingu
að ræða, sem eftir er að fara
vandlega yfir og bera
undir sérfræðinga á
ýmsum sviðum.
Margt kann að vera þarna villandi eða
beinlínis
rangt. Skráin er sett hér á vefinn til
að
hvetja áhugamenn og sérfræðinga
á
sviði tungutækni, málvísinda,
tölvunarfræði,
stærðfræði,
merkjafræði o.s.frv. til að koma með
endurbætur
og leiðréttingar. Allt slíkt er vel
þegið
og sendist til Eiríks
Rögnvaldssonar. |